Almanya’da Yaşayan Kişi veya Şirket Türkiye’deki Alacağını Nasıl Tahsil Eder?

Almanya’da yaşayan bir kişi veya Almanya merkezli bir şirketin Türkiye’deki borçludan alacağı bulunması, tahsilat için mutlaka Türkiye’ye gelmesini gerektirmez. Uygun vekâletnameyle icra takibi, arabuluculuk, dava ve tahsilat işlemleri Türkiye’de avukat aracılığıyla yürütülebilir. Ancak ilk adım doğrudan icra dosyası açmak değil; alacağın dayanağını, vadesini, borçluyu ve varsa sözleşmedeki yetki, uygulanacak hukuk veya tahkim hükümlerini kontrol etmektir.

Fatura, sözleşme, sipariş, teslim belgesi, banka hareketi, cari hesap kaydı ve tarafların yazışmaları birlikte değerlendirilmelidir. Borçlu şirketin tam ticaret unvanı, MERSİS veya sicil bilgileri ve güncel adresi de önemlidir. Yanlış tüzel kişiye yöneltilen takip veya dava, tahsilatı hızlandırmak yerine yeni bir uyuşmazlık yaratabilir. Zamanaşımı süresi de alacağın türüne göre değiştiğinden, eski bir alacakta bu kontrol en başta yapılmalıdır.

Vadesi gelmiş bir para alacağı için Türkiye’de her zaman önce mahkeme kararı almak gerekmez. Alacağın niteliği uygun olduğunda genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatılabilir. İcra dairesi borçluya ödeme emri gönderir. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borca veya yetkiye itiraz edebilir. Süresinde yapılan itiraz, itiraz edilen kısım bakımından takibi durdurur.

İtiraz üzerine izlenecek yol eldeki belgelere ve uyuşmazlığın niteliğine göre değişir. Alacaklı, şartları varsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir veya genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir. İtirazın iptali davası için İcra ve İflâs Kanunu, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıllık süre öngörür. Bu nedenle “önce takip açalım, itiraz gelirse sonra bakarız” yaklaşımı yerine, takip başlatılırken olası itiraz sonrası yol da planlanmalıdır.

Borçlu itiraz etmez ve takip kesinleşirse haciz aşamasına geçilebilir. Borçlunun banka hesapları, üçüncü kişilerdeki alacakları, araçları, taşınmazları veya diğer haczedilebilir malvarlığı unsurları kanuni usuller çerçevesinde takip konusu olabilir. Bununla birlikte bir icra takibinin açılmış olması, borçlunun tahsile elverişli malvarlığının mutlaka bulunduğu anlamına gelmez.

Ticari alacaklarda arabuluculuk ile icra takibinin sırası sık karıştırılır. Dava şartı arabuluculuk, kapsamına giren uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce yerine getirilmesi gereken bir usul şartıdır. Buna karşılık sırf para alacağı için ilamsız icra takibi başlatılacak olması, ticari uyuşmazlıklarda dahi kural olarak önce arabuluculuğa başvurmayı gerektirmez.

Borçlu takibe itiraz eder ve uyuşmazlık ticari dava niteliğinde ise, TTK m. 5/A kapsamındaki para alacağı, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvuru gündeme gelir. Uyuşmazlığın tüketici, iş, kira veya başka bir özel rejime tabi olması hâlinde ise farklı dava şartları uygulanabilir. Bu nedenle “her alacakta zorunlu arabuluculuk vardır” şeklindeki genelleme doğru değildir.

Tahsilatın yalnızca alacağın haklılığıyla değil, borçlunun malvarlığının korunmasıyla da ilgili olduğu dosyalar vardır. Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para alacağı bakımından kanuni şartlar mevcutsa mahkemeden ihtiyati haciz istenebilir. Vadesi gelmemiş alacaklarda ise kanunun öngördüğü daha sınırlı hâller aranır.

İhtiyati haciz otomatik bir tedbir değildir. Alacak ve ihtiyati haciz şartları konusunda mahkemeye kanaat verecek deliller sunulması gerekir; ayrıca teminat yükümlülüğü doğabilir. Somut olayda borçlunun ödeme güçlüğü içinde olması ile mallarını kaçırma tehlikesi aynı şey değildir. Tedbir talebi, dosyadaki gerçek risk ve belgeler üzerinden hazırlanmalıdır.

Alacak hakkında Almanya’da verilmiş bir mahkeme kararı bulunması önemli bir avantaj olabilir; ancak kararın Alman mahkemesinden çıkmış olması, Türkiye’de kendiliğinden icra edilebildiği anlamına gelmez. Türkiye, Avrupa Birliği içindeki kararların serbest dolaşım sisteminin parçası değildir. Yabancı bir mahkeme kararına dayanarak Türkiye’de cebrî icra yapılabilmesi için kural olarak MÖHUK hükümlerine göre tenfiz kararı alınması gerekir.

Tenfiz incelemesinde kararın kesinleşmesi ve icra kabiliyeti yanında kanundaki diğer koşullar değerlendirilir. Karşılıklılık, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi, kamu düzeni ve savunma hakkına ilişkin şartlar dosyaya göre incelenir. Yalnız tanıma kararı, para alacağının Türkiye’de zorla tahsili için her zaman yeterli değildir. Elinizde Alman ilamı varsa, yeni bir alacak davası açılmadan önce bunun Türkiye’de tenfiz edilip edilemeyeceği değerlendirilmelidir.

Almanya’daki alacaklı gerçek kişi ise uygun kapsamlı vekâletnameyle Türkiye’deki avukatına takip, arabuluculuk ve dava işlemleri için yetki verebilir. Alacaklı bir Alman şirketiyse, vekâletnameyi imzalayan kişinin şirketi temsile yetkili olduğunun da belgelenmesi gerekir. Alman noterinde düzenlenen vekâletname ve şirket belgelerinde apostil ile Türkçe tercüme ihtiyacı, belgenin türüne ve kullanılacağı işleme göre ayrıca belirlenir. Türk konsolosluğunda düzenlenen vekâletnamelerde ise farklı bir belge yolu uygulanır.

Alman dilindeki sözleşme, fatura ve yazışmaların tamamı için baştan noter tasdikli çeviri yaptırmak her zaman gerekli değildir. Hangi belgelerin dosyada gerçekten kullanılacağı belirlendikten sonra, mahkeme veya icra makamının ihtiyaç duyduğu belgeler için usulüne uygun Türkçe tercüme hazırlanması daha sağlıklı olur. Apostil de her özel hukuk belgesine uygulanabilen genel bir doğrulama yöntemi değildir; özellikle resmî belgeler bakımından işlev görür.

Alacağın ana para tutarı tek başına dosyanın ekonomik sonucunu göstermez. Temerrüt tarihi, sözleşmede faiz düzenlemesi bulunup bulunmadığı, işlemin ticari niteliği, alacağın para birimi, kısmi ödemeler ve icra veya dava giderleri birlikte incelenmelidir. 31 Temmuz 2026 tarihinde 3095 sayılı Kanun’un kanuni faiz sisteminde değişiklik yapılmıştır. Bu nedenle özellikle geçmiş dönemleri de kapsayan hesaplarda tek ve sabit bir oran kullanılması doğru olmayabilir; her dönem kendi yürürlükteki rejimine göre değerlendirilmelidir.

Tahsilat stratejisi bu unsurlar bir arada değerlendirilerek kurulmalıdır. Bazı dosyalarda doğrudan ilamsız takip en pratik yolken, bazı dosyalarda önce dava, ihtiyati haciz veya mevcut Alman kararının tenfizi daha doğru olabilir. Belgenin güçlü olması ile borçlunun Türkiye’de haczedilebilir malvarlığının bulunması da birbirinden ayrı konulardır. Amaç yalnız hukuken haklı bir karar almak değil, mümkün olduğu ölçüde tahsile elverişli bir yol seçmektir.